X
تبلیغات
زراعت یا مبارزه با گرسنگی - جنگل

زراعت یا مبارزه با گرسنگی

جنگل

مقدمه :

بعضی جنگل هاباپاره ازعوامل مخرب درمعرض تخریب کلی یا جزئی قرارمیگیرد . این عوامل ممکن است ناشی تخریب ازنباتات ، جانوران ، انسانها وغیره بوده یا حاصل عوامل اقلیمی میباشد. بنا براین شناخت موجودیت وروش دراداری آنها مهم میباشد . دراین زمینه ابتداباید به روش های حفاظتی – احتیاطی مبادرت ورزید مخلوط انواع وروش بهره برداری ازاهمیت اساسی برخوردارهستند. یک جنگل سام ونیرومند درمقابل دشمنان خود بهترمقاومت نماید .اقدامات ویژه معمولی دراین جنگل نیزتاثیرجالب توجهی دارند . بالآخره تذکرمیگرددکه مطالعه تفصیلی قارچ ها وحشرات خطرناک دراین مواد انجام نمیگردد .بلکه راجع به حفاظت آن درقابل حوادث خارجی آن مطالعه می شود جنگل اجتماعی پیچیده است که ساختاروتشکیلات آن همانند جامعه انسانی میباشد.این اجتماع شامل درختان ،گیاهان ، خاکها ، بته ها ،آب وحیوانات میباشد .

تعریف جنگل :  منظورمولفان این نیست که شما اساسی پیچیده ازکلمات فنی رایاد بگیرید بلکه این چنین کلمات ممولا ً درآغازآشنائی باعلوم جنگلات استعمال می گردد . جنگل یکی ازمنابع تجدید شونده است که بطورپیوسته درحال تجدید حیات میباشد، درجنگل درختان وگیاهان غدای شان را بااستفاده ازکاربن دای اکساید وآب میسازند . بناءً باید راجع به حفاظت آن فکرکرد وآنرا ازخطرات مختلفی که دراین سمینارگنجانیده شده است نگهداری کرد.

حفاظت درمقابل گرمای شدید وآفتاب زدگی :

گرمای شدید نهال های کوچک را میکشد برعلاوه به درختان که پوست نازک دارند سن وابعاد آنها هرچه باشد ، کمابیش آسیب می رساند حرارت های شدیدی که به درختان جنگلی صدمه میزنند ناشی ازوجود خورشید است واین گزند ضررها بیشتردرقسمت های روبه جنوب درخت به وقوع می پیوندد.حرارت های بیش ازبیشینه قابل متحمل هرنوع معمولا ً درقسمت های بازجنگل وجود دارد ودرنتیجه بیشترعناصرنوزاد جنگل دستخوش این آسیب میشوند . تحقیقات که درباره تعین درجه حرارت مهلک به عمل آمده به نتایج متفاوت منتهی شده است ولی این نکته تحقیق گردیده که حرارت بیش از40 درجه سانتی گراد (150 درجه فارنهایت ) انساج های نباتی را میکشد . چون بارها به تجربه دیده شده که حرارت سطح زمین وقشرروبینی خاک به بیش از75 درجه سانتی گراد (140درجه فارنهایت ) می رسد ، بنابراین درچنین نقاطی نباید انتظارزاد آوری داشت. نظربه اینکه حرارت درسطح زمین وگاهی نیزدرطبقه سطحی خاک جنگل به بیشترین حد میرسد ، بدین هنگام بروزگرمای شدید درآن قسمت ازساقه نهال که نزدیک به سطح خاک است جراحات (Lesions ) بوجود می آید .برای جلوگیری ازگرمای شدید با ایجاد سایبان درنهالستان میتوان نهال هارا حمایت کرد. درمورد که نهال ها براثرزاد آوری طبیعی جنگل دسته اند وجود پناهی دردو وسه سال نخست عمده آنها ممکن است ضرورت داشته باشد وبهترین وعملی ترین راه برای رسیدن به این هدف آن است که درختان کهن رانه یکباربلکه به تدریج ، درچندین دفعه برداشت کنند. درهرجاکه خطرگرمازدگی برای نهال ها وجود دارد ممکن است قطع درخت به شیوه پناهی یا تک گزینی لازم باشد ، دربعضی موارد نیزشاید برای حصول زادآوری کافی طبیعی وصلحت درآن باشد که درختان را به صورت نواری های عمود برمسیرآفتاب بردارند دراین روش زاد آوری را درقسمت های که درپناه تابش آفتاب است میتوان انتظارداشت . زادآوری طبیعی جنگل درحاشیه های جنوب وجنوب غربی بخش مسن به سختی امکان پذیراست زیرا نهالها هم درمعرض منازعه شدید ریشه درختان مجاورند وهم باید گرمای مفید طی راکه دراین جهت ها حکمفرمااست متحمل کنند درچنین بخش های زاد آوری درقسمت شمالی بهتروآسانترصورت می پذیرد. درهرمنطقه که بروزحوادث شدید پیش بینی می شود وجنگل مرکب ازنوع های است که یارای قدرت استادگی دربرابرگرمای زیاد را ندارند (راش) باید ازبرش یکسره وحتی برش سنگین درخت به شیوه پناهی درقسمت های جنوب جنگل خود داری کرد. جنگل کاری درمناطق خشک وگرم نیزنباید آزمایش های به عمل آمده وقتی موفقیت آمیزاست که نهالی را بطوری انتخاب کنند وطوری بکارند که درروزهای گرم آفتابی برروی ساقه آنها سایه بیفتد .همچنین برای احترازازآفتاب زدگی وسوختگی پوست درختان سالمندی که دربخش های پرپستی رویده اند، نباید قسمت های جنوبی ویا حتی درختان یا جنگل ها را بازورمعرض تابش خورشید گذاشت . درمناطقیکه احتمال میرود نهال های کاشته شده به اثرحرارت زیاد میمرند شاید بهترین روش توفیق درجنگل کاری وتجدید نسل مصنوعی آن باشد که نهال ها را به نحوی که ساقه آنها اندکی متمایل به جنوب باشد بکارند تاکه آنها ساقه را ازآفتاب زدگی پناه دهد . کاشت نهالها درجهت شمال شرقی کنده ها وصخره های موجود ممکن است آنها رادربرابرتابش شدید خورشید تا حدی حمایت کند واحتمال گرفتن را نسبتا ً افزایش دهد .حفاظت درمقابل سرمای شدید ، یخبندان سرمابه حالت های گوناگون به درخت آسیب می رساند وحتی ممکن است موجب مرگ آن شود . آسیب های که ممکن است دنتیجه سرما به درخت وارد شود ازاین قراراند :

1 – آسیب هایکه به اثریخبندان دیررس بهاربه درخت وارد میشود .

2 – آسیب هایکه عامل آن یخبندان زود رس خزانی است .

3 -آسیب هایکه درطول زمستان وارد میشود.

معمولترین آسیب یخبندان آن است که جوانه های انتهائی یا جانبی درخت که شروع به رویش نموده اند براثرسرمای نابهنگام دیررس بهارمی میرد .این گونه آسیب ممکن است منحصربه موضوع محدود یاشامل منطقه وسیع شود گاهی خساراتی که ازاین رهگذروارد میشود زیاد است زیرا آسیب وقتی که برگ ها ، شاخه ها وغنچه ها نورسته هنوزدرطیف اند وارد میگردد به این ترتیب ممکن است کلیه اعضای که درفصل رویش رشدکرده اند یخ بزنند ودرخت به جای ادامه رشد درباقی فصل ناچاربه تشکیل شاخ وبرگ تازه ای میشود به برگ ها وشاخه های که ازیخبندان آسیب دیده اند نخست پژمرده میشوند وسپس تغیررنگ میابند ومی مرند . هرگاه جوانه انتهای درخت چه پهن برگ وچه سوزنی برگ دراثریخ زدگی بمیرد ساقه درانتهای منشعب میشود واگرانشعابات باقی نمانند درخت بشکل چنگال بخود میگیرد .گاهی نیزیخبندان منجربه خزان بخشی ازبرگ های درخت میشود به اثریخبندان ممکن است ترکیب جنگل ازنظرنوع واقسام تشکیل دهنده آن دستخوش تغیراتی شود واین امرکه ناشی ازتفاوت حساسیت ودرجه مقاومت نوع ها ی آن اس بخصوص درمنطقه دگرگونی تیپ های جنگلی بروزمیکند .یخبندان زود رس خزانی نیزهمچون یخبندان دیررس بهاربه قسمت های که درفصل رویش سال نهال هنوزبه قدرکفایت چوبی نشده اند ضرر میرساند اما صدمه که ازاین یخبندان می رسد به قدرآسیب یخبندان دیررس بهارشدید نیست ، زیرا قسمت های نورسته به نسبت بیشتری چوبی شده اندوشیره کمتری دارند . نتیجه یخبندان زود رس خزانی آن است که فقط قسمتی ازرشد درخت ازبین میرود وبیشترین نهال های نیرومندی که رشد خود را بطورغیرعادی تااواخرخزان ادامه می دهند دچارضررآن میشود .همچنین نوجست های که ازکنده درختان رویده اند ونهال های موجود درنهالستان نیزازیخبندان زودرس خزانی ممکن است آسیب ببینند . اگرچه تحمل انساج نباتات دردوره خواب زمستانی به مراتب بیشترازمقامتی است که درفصل رویش به سرمادارند اما ازسرمای شدید زمستان ممکن است دچارضررشوند . درزمستان موقعی که یخ ها روبه ذوب شدن میگذارند درختان سوزنی برگ براثرتنفس مقداری آب ازبرگ های خود تبخیرمیکنند که چون قادربه جبران این کمبود اززمین یخ بسته نیستند ازخشکی رنجورمیشوند . درپهن برگان که درزمستان عاری ازبرگ اند چنین عارضه ای بروزنمیکند ، برآمدن ریشه نباتا چوبی دراثریخبندان نیزآسیبی میکانیکی است که ازسرما ناشی میشود قطره های آب موجود درخاک به اثرسرمایخ می بندد خاک وریشه نبات را بالامی راند . به این ترتیب یا ریشه میگسلد ویا ازخاک فرومی نشیند ودرنتیجه همه ریشه یاقسمتی ازآن عریان میماند دراثرتکراراین وضع که اغلب اتفاق می افتد ریشه به سطح خاک میرسد ممکن است ازبین برود واین خطردرمناطق شدید است که برف کافی خاک را درزمستان نمی پوشاند ونهال هایکه دزخزان کاشته شده اند درمعرض این خطراند زیرا ریشه آن درخاک مستحکم نشده باش وآنهایکه سطحی دارند نسبت به آنهایکه ریشه عمیق دارند صدمه می بینند.گونه هایکه به آب وهوای گرم خو گرفته اند پس ازداخل شدن به مناطق ازسرما به شدت آسیب می بینند. جلوگیری ازسرما وحتی کاهش موثرنتیجه نامطلوب آن امکان ندارد مگروقتی که اصول پرورش رادقیقا ً درمدت درازدرجنگل به اجرادرآورند حتی دراین صورت نیزجلوگیری ازقسمت عمده این خسارات مفید نیست . بدبختانه ازبروززیانی که پیامد سرمای  استثنائی زمستان است  نمیتوان جلوگیری کردوفقط نوع های نبات را که ردانجا جوانی به حمایت نیازمند اند میتوان ازیخبندان دیررس بهاروسرمای پیش رس خزان ودرآوردن ریشه ازخاک حفظ کرد. درهرجاکه خطربروزیخبندان زودرس یادیررس وجود دارد بجای برش یکسره درختان کهن سال باید آنهارا درچند مرتبه برداشت کرد. به این ترتیب درختان سرپا نونهال هارا زیرحمایت خود میگیرد . درمورد تجدید نسل مصنوعی حمایت نهال ها درمقابل سرمابهترامکان دارد ، دردرجه اول باید نهالستان را درجای احداث کردکه درمعرض یخبندان نباشد . درمناطق که خطریخبندان وجود دارد باید ازنوع های مقاوم یا نژادهای مقاوم نوع های مورد نظرکه درفصل نموی دیررس شروع به رشد میکنند برای جلوجنگل کاری استفاده کرد نژادی که دربهاردیرتررشد خود را آغازمیکند ازخطریخبندان دیررس بهاری درامان میماند درنهالستان میتوان باپوشش بسترها ازبرگ ،کاه وپلاستک وغیره نهال ها را درطول مدت زمستان ازسرما حمایت کرد درهرجاکه خطریخبندان موجود است ونوع مورد برای کاشت نابرباراست بهتراست نخست نوع بردباری را درآن منطقه بکارند وپس ازمدت نوع مورد نظروعلاوتا ً درآن جای منماید . ازبرآمدن ریشه نهال باپوشش قسمت های درمعرض خطربایک قشرضخیم خاک ممکن است تاحدی جلوگیری کرددرهرجایکه این خطروجود دارد باید ازنهال کاری درخزان خودداری وزید وتنها نهال های بلند را که ریشه طویل دارند مفید واقع میشود استفاده کنند.

حفاظت جنگل درمقابل چریدن حیوانات

منظورازحیوانات اهلی پستاندارومقصود ازاینجا عمدتاً حیوانات وحشی یا غیراهلی پستاندارچرنده است که صرفاً ازجهت آسیبی که به جنگل هاوارد میسازند مورد بحث وبررسی میوشوند.

1 – زیان های چریدن حیوانات درجنگل : همه جنگل ها به یک اندازه چریدن حیوان لطمه نمی بینند. ازانجایکه حیوانات رغبت بیشتری به چریدن انواع درختان برگی دارند ، این انواع ها نسبت به سوزنی برگان صدمه زیاد میخورند وهم موضوع درجنگلها ی آمیخته که رقابت انواع پهن برگ آن مانع تکامل میشود. درپهن برگان نیزبرخی به سبب خوش خوراکی بیشترنسبت به سایرگونه ها یا انواع مورد دست رس مورد حمله قرارمگیرند. زیان های چریدن حیوانات درجنگل ازدونظرمورد برسی قرارمگیرد . یکی ازلحاظ صدمه خاک ودیگری ازجهت ضرربه درختان جنگلی باید مورد بحث قرارگیرد.

a- ضررچریدن حیوانات به خاک جنگل رفت وآمد حیوانات درجنگل مولد فشردگی خاک جنگل وخرابی وضع فزیکی آن میشود. به این ترتیب آب باران را ازعرصه جنگل حذف میکند که خاک عریان وبدون پوشش حفظ میماند وبه این ترتیب به تدریج دچارفرسایش میشود. حیوانات پساندارکه سم نیزدارند باسم خود بریدگی های درخاک ایجاد میکند دراثراین کاردرزمین های شیب داربه دلیل بارانی که ممکن است پس ازعبوراین نوع حیوان ببارد ، خاک دچارفرسایش میشوند . دردامنه کوهستان های که خاک مستعد ریزش است گشت وگذارمکررچرندگان به ریزش خاک سرعت وشدت میبخشد وقطه های سنگین که درنتیجه آن ممکن است بغلتند به درختان برخورد کرده ودرآنها ایجاد ضخیم میکنند.

b- صدمه چریدن حیوانات به درختان جنگلی : سختی خاک که حاصل وقت وآمد مکررحیوانات است شرایط نامساعد برای رویش دانه های که به زمین می ریزند ایجاد میکنند. چرند گان ،گذشته ازخوردن نباتات به نهال ها نیزحمله ورمیشوند وآنها را می چرند وبه این ترتیب تجدید نسل جنگل را بااشکال مواجه می سازند .جویدگی پوست ساقه وشاخه موجب پیدایش زخم وایجاد راه وارد شدن مکروب وبیماری ها میشوند . چریدن حیوان موجب جنگلی شدن نهال وموجب نابودی نهال میشود که عیبی بزرگ است .گاهی حیوانات چرنده ،برای تغذیه ازبرگ وشاخه های آنها را به شدت میخورند درنتیجه بعضی ازنهال هاازریشه درمی آیند ویا ریشه آنها سست میشود . دربعضی ازموارد نیزحیوانات باسم یاشاخ خود خاک را میکاوند که براثراین کارممکن است ریشه های سطحی آسیب دیده وبه این ترتیب معلوم میشود که چریدن حیوانات نه تنها تغیرات کمی که دگرگونی های کیفی نیزدرجنگل بوجود می آورد ومعمولا ً ترکیب جنگل ها ازنظرنوع دراثرچریدن روبه انحطاط میگذارد ونوع های مامرغوب وکم بها جایگزین انواع مرغوب وپربها میشوند .بعضی ازچرندگان ازقبیل خوک ، که برای چریدن به جنگل برده میشوند دانه انواع بلوطرا با لب های خود می خورند وبه این طریق موجب کاهش ودرمواردی توقف کامل نوجست های درختان میشود.همچنین که بلندی نهال ها ازحد پوزه یادهن حیوانات چرنده تجاوزکرد معمولا ً بطورمستقیم به آنها آسیبی نمی رسد مگربه علت فشردگی خاک به اثررفت وآمد مکررحیوانات که نفوذ آب به خاک جنگل را مختل میسازند ودرنتیجه به رشد نهال ها وحتی درختان لطمه می زند . چریدن حیوانات درجنگل اگرچه کشاورزان را ازتحمل هزینه های تولید علوفه بی نیازمسازند اما موجب عدام جمع آوری کود های حیوانی که ممکن است برای افزایش محصول به کاررود میشود. درضمن چوپانها که همواری گله هابه جنگل می روند خود به عمد یا غیرعمد ، موجب آسیب های ازقبیل کت زدن زخم زدن درختان وگاهی هم زمینه سازی برای آتش سوزی میشوند نباید ازیادبرد که حیوانات اغلب ناقل حشرات وعوامل بیماری زاهستند .عوامل وشرایطی که موجب تشدید خسارات وارده ازچریدن حیوانات میشود عبارت اند از: مقدارگیاه ،چنانچه مقدارعلوفه دروسعت معین ازعرصه نسبت به تعداد حیوانات ناچیزباشد آنها ناگزید به استفاده ازآنها های جنگلی راغب ترمیشوند .

موعد چریدن حیوان: چریدن درمواقع ازسال که علوفه لطیف یا فراوان است خطرکمتری دارد ،برعکس هنگام که علوفه خشک میشود یا اندک است حیوانات به سراغ نهالهای جنگلی می رود . همچنین درساحات ازروزکه علوفه ازشبنم پوشیده شده یاباران میبارد حیوان به استفاده ازنهال های جنگلی بیشتررومی آورد ودرختان پهن برگ نسبت به سوزنی برگ ضیان بیشترمیبینند.

قواعد چریدن حیوانات درجنگل :

اگرچاره جزراه دادن حیوان به جنگل نباشد برای آنکه آزادی داخل شدن حیوان به جنگل موجب ضرنشوند اصول وقواعدی را که مهمترین آنها درزیرارایه میشود باید بطوردقیق مورد توجه واقدام قرارداد. دروقت قطع کردن درختان جنگلی به شیوه پناهی ،چون درنتیجه عملیات بهره برداری وبه خصوص کشیدن تنه درختان برروی زمین قسمت عمده علوفه که ممکن است ازپیش درپای درختان جنگل وجود داشته باشد ازبین برود هرچند نهال جنگلی موجود درعرصه برای حیوانات قابل خوردن نباشد نباید اجازه چریدن حیوان را داد ویا مدت چریدن وتعداد حیوان را باید بسیارمحدود کرد به نحوی که حیوان ها پس ازچریدن علوفه موجود عرصه را ترک کنند طول ومدت محدویت حیوان ازداخل به این عرصه ها بستگی به انواع درخت وشرایط محیطی دارد وتازمان دوام خواهد یافت که نهال ها به مرحله برسند وبه اصطلاح مقاوم به چریدن باشند . وقتی ازجنگل به روش کنده زاد یا جست زاد (coppice ) ساده بهره برداری میکنند خاک جنگل بازدرمعرض تابش مستقیم نورآفتاب واقع میشوند ودرنتیجه علوفه فراوان درآن می روید . چریدن حیوان دراین نوع زمین ها تا موقعی مجازاست که جست ازکنده نرویده باشد وبه محض ظهورجست ها باید حیوان ازراه عرصه خارج کرد .گاهی دربعضی ازنقاط دنیا مثلا ً هندوستان درختان جنگلی به روش تاج بری (pollarding ) بهره برداری میکنند تا هم ازجستها برای سوخت ومصارف ممکن وهم ازعلوفه زیردرخت ها برای چریدن استفاده شود .محدود کردن تعداد حیوانات برای جلوگیری ازچریدن یک نواخت حیوانات وحذف کامل پوشش گیاهی خاک ، باید تعدادحیوان متناسب به ظرفیت چرائی جنگل باش ازاوتعین ظرفیت چریدن تیپ های گوناگون جنگل های ایران وافغانستان بسیارمهم وضروری است. باید توجه داشت که حتی دریک جنگل علوفه نه ازنظرنوع ونه ازلحاظ تراکم ودرجه رشد بطوریکنواخت درپائی درختان نمی رود. بنابراین تعداد حیوان که باید دروسعت معین به چریدن واداشته شود نسبت به هرناحیه جنگل تغیرمیکند .

راه داخل شدن به ناحیه چریدن:

راه داخل شدن به ناحیه چریدن با دقت انتخاب کرد وآن را چند بارتغیرداد. اگراین راه ازمحلی میگذارد که داخل شدن حیوان به آن ممنوع است باید با ایجاد خندق ژرفی که به قدرکفایت پهن نیزباشد یا احداث پرچین  یا حصاری ازسیم خاردارمانع تجاوزحیوانات به منظورممنوع شد . چوپان همواره باید راهنمایا برای مراقبت درحسن اجرای مقررات چراگاه همرای گله حیوان باشد . چوپان باید ازاقامت دوام دارحیوان درناحیه  معین ممانعت کند ودرصورت امکان نگهداری حیوانات درنقاط سراشیبی که خاک درمعرض ریزش است رفت وآمد میکند ممانعت کند .

انتخاب حیوان : درهرجنگل باید باتوجه به وضع علوفه موجود ونحوتغذیه وعادت حیوان نسبت به نوع آن تصمیم گرفت به نحوی که حمایت جنگل تامین باشد بیشترجنگل بانان براین عقیده اند که چریدن بزها درجنگل ها محدود باشد وپس ازچندی به کلی ممنوع شود.

روش های حفاظت با حشرات مخرب جنگل

حمایت جنگل دربرابرحشرات به اندازه حفاظت آن دربرابرآتش سوزی شایان اهمیت وتوجه است هدف باید آن باشد که ازشیوع ضررحشرات پیش گیری وخسارات عادی موضعی به کمترین حد ممکن کاهش داده شود وباید توجه داشت که به پیشگیری ازبروزیک حمله شدید به مراتب بهترازآن است که پس ازظهوروشیوع حشرات به مبارزه بپردازند وفقط درمراحل نهائی که چاره ای جزتوصل به مبارزه مستقیم نسبت به آن مبادرت کنند. پیش ازهرکارباید اطلاعات چند درباره نحوه زندگی حشره وغذای که بیشترمیپسندد ،دشمنان طبیعی تواتروعلل بروزآفت جمع آوری کرد.این اطلاعات ممکن است بخش نقاط ضعیف زندگانی حشره را که دانستن آنها برای تهیه طرح مبارزه ضروری آشکارسازد. ضررکه حشرات به جنگل ها وارد می آورند نمیتوان بطورکلی به پیشگیری نمود ،حشراتیکه درجنگل زندگی وازآن تغذیه میکنند به شماردرنمی آیند گروه بسیاری ازآنها بصورت درجنگل زندگی میکنند که حتی جگل بانان ازحضورآنها وخساراتی که به بارمیآورده اند مطلع نمیشود، دامنه توسعه وتجاوزبیشتراین حشرات به نحوی است که موجد آفت چندانی درجنگل نیستند ازاین روازذکرآنها درطرح مبارزه باید درگذشت زیرا مبارزه بااین نوع حشره کم اهمیت جنبه عملی ندارد ولی محدود ازحشرات که خسارات شدید درجنگل بوجودمی آورند که باید به آنها مبارزه کرد البته روش های پیشگیری ومبارزه را که درمورد درختان میوه یا خیابانی یا زینتی متداول است نمیتوان درجنگل به کاربست ،زیرا وسعت منطقه ای که باید دران به مبارزه اقدام کرد تقبل مخارج گذافی را ایجاد میکند .درجنگل بیشترروش های غیرمستقیم راکه هدف آنها ممانعت ازبروزآفات شدید است اجرامیکنند . بسیاری ازخسارات حشرات رامیتوان بدون متحمل هزینه های زیاد باپرورش صحیح جنگل جلوگیری کرد. درممانعت ازسرایت آفت به یک جنگل وقتی به پرداخت هزینه های سنگین مبارزه ردهرهکتارجنگل آفت زده مجاورآن میتوان رضایت داد که مساحت جنگل آلوده کوچک باشد واین مبارزه برای مدتی درازسلامت جنگل درشرف آلودگی را درسطح نسبتا ً وسیعی تامین کند .باید دانست که تکثیرکامل حشرات مضرعملا ً غیرممکن است وازآن جایکه حشرات مخرب همواره درجنگل یافت میشوند درجه اول باید کاری کردکه ازافزایش تعداد آنها به حدی که موجب بروزخطرات شوند جلوگیری شود . اگرجنگل را بطورصحیح نگهداری کنند به نحومطلوب پرورش دهند به این مقصود میتوان رسید ولی درقسمت هایکه ازجنگل چندان قابل دسترس نیست وازاین رونمیتوان عملیات پرورش را دقیقاً وکاملا ً دراین قسمت ها اجراکرد . گاهی شرایط طبیعی به تکثیرسریع حشرات مضرکمک میکند دراین موارد میتوان به قواعید ورورش های خاص برای کاهش نسل حشرات متوصل شد به شرط آنکه نتایج حاصل متناسب با مخارج صرف شده باشد .روش های مبارزه باآفات جنگل بطورمستقیم یاغیرمستقیم هستند .روش های مستقیم روشهای اندکه برای ازبین بردن فوری حشره مستقیما ً به روی آن اعمال میشود. اما روش های غیرمستیم به عملیات گفته میشود که هدف آن ازبین بردن شرایط مساعد برای توسعه فعالیت حشره میباشد شیوه های گوناگون مبارزه باحشرات عبارت اند از:

-روش های مستقیم میخانیکی یعنی جمع آوری ومنهدم ساختن حشرات ،نابودکردن قسمت های آلوده ، گرم کردن تنه درختان وغیره .

-روش مستقیم (استفاده ازجانوران پرازیتی وشکارچی بمنظورازبین بردن فوری حشرات .

روش مستقیم کیمیاوی ( استفاده دواپاشی بصورت گردیامایع ، بخوردادن به کاربردن طعمه های زهراگین . )

-روش های غیرمستقیم :

1 – روشهای کیمیاوی ومیخانیکی که بمنظورتغیریاکاهش غذای حشرات بکارمیرود .

2 – روش های حیاتی (دخول عناصرپرازیتی یاشکارچی به جنگل ویامساعد کردن شرایط زیست آنها .)

مبارزه بوسیله دشمنان طبیعی جنگل حشرات پرازیت وشکارچی پرندگان بعضی ازپستانداران وبیماری های گوناگون را به حشرات مضروارد میکند اینها ازوسایل بسیارمهم اندکه به کمک آنها میتوان باحشرات مضرمبارزه کردوتاوقتیکه قطعه درخت یاعمل دیگری موجب ایجاد اختلال دراوسط بیولوژیکی موجود وضعف اثرهای مفید دشمنان طبیعی نشود دشمنان مزبور شمارحشرات مضررا محدود میسازند. جنگل بانان باید بداند که چگونه میتوان اثرهای مفید دشمنان حشرات را درجنگل حفظ وتقویت کرد. به این منظورممکن است دسته های جدیدی ازدشمنان طبیعی را به جنگل وارد سازند پرنده گان ممکن است درجلوگیری ازبروزآفت موثرباشند.ولی وقتیکه آفت بروزکرد وشیوع یافت تعداد اندک پرندگان برای ازبین بردن حشرات مضرنباید نادیده گرفته شود تاثیراین کمک دشمنان طبیعی دارد ازبین بردن حشرات مضرنباید آنرا فراموش کرد تابتوانیم یک جنگل سالم ونیرومند داشته باشیم .

حفاظت درمقابل خشکی

منظورازخشکی نبودن رطوبت خاک است . کاهش که درمیزان عادی بازندگی سالیانه محلی پدید می آید عامل اصلی خشکی است واین موضوع بیشتردرفضای ازسال که نباتات درحال رشدند وازهمین روزیادترازهروقت دیگربه آب نیازمنداند اثرنامطلوب دارد .وجود روزهای آفتابی ، حرارت شدید، کمی رطوبت نسبی جوی وبادهای تند عوامل هستندکه خطرخشکی را افزایش میدهند.زیرا این عوامل به تبخیر رطوبت ناچیزخاک می افزایند ومیزان ذخیره آب را درآن کاهش میدهند . میزان بارندگی سالانه همه مناطق جهان دستخوش نوسانات چشمگیری است ودرهرجاکه مقدارسالانه به نصف مقدارعادی یاکمترازآن برسد خطرات خشکی خود نمائی خواهد کرد به ویژه بخصوص وقتیکه بروزآن مصارف بادوره رویش گیاه یانبات باشد . ضرری که درنتیجه خشکی حاصل ازکاهش بارندگی درفصل رویش به درختان وارد میشود شدید ترازآسیبی است که براثرکاهش مقدارکل بارندگی سالیانه به آنها میرسد .ترتیب توزیع باران درماه های مختلف فصل رویش نیزممکن است متضمن اثرهای زیاد باشد. مثلا ً اگربارندگی دربهارکافی ودرتابستان ناکافی باشد درآغازنهال ها وجست ها به تندی میرویند ولی همین که باخشکی تابستان مواجه شوند ازآن رنج میبرند به حدی که ممکن است گاهی تاب خشکی را نیاورند وبمیرند . وقتیکه میزان آب درخاک جنگل به اندازه باشد که تکافوی نیازرستنی ها را ننماید خساراتی به وقوع می پیوندد که دامنه آن میتواند ازکاهش رشد تامرگ درختان گشترش یابد هرگاه بارندگی فصل رویش کافی بوده ودرسرتاسراین فصل بخوبی توزیع شده باشد خشکی اگرهم درعناصرضعیف که درمعرض رقابت پایه های نیرومند هستند ،اندک اثرنامطلوبی داشته باشد بطورکلی اهمیت چندانی ندارد وخسارات عمده هنگام بروزمیکندکه دربارندگی معمولی کاهش شدید وطولانی بوجودآید . دردرجه نخست آن دسته ازرستنی های که ریشه بسیارسطحی دارند وبه رطوبت لایه رویبین خاک متکی اند(نباتات ونونهال ها ازخشکی آسیب میبینند . اماهرگاه شدت ودوام خشکی زیادترشود احتمال دارد . عناصریکه ریشه نیمه ژوف دارند وحتی درختان کهنسال نیزدرختچه خشکی بمیرند . یک صورت دیگرزیان خشکی کاهش رشد درختان است چه آنهایکه شاخه هایشان به اثرخشکی مرده وچه عناصری که کمترین اثرخارجی که حکایت ازآسیب دیدگی کند ، درآنها دیده نمیشود . پژمردگی برگ وساقه های درطیف نشانه آزردگی نباتات به اثرخشکی است ولی البته هرپژمردگی دلیل آن نیست که نباتات ازخشکی آسیب دیده است نشانه دیگرآسیب خشکی زردی وخزان نابه هنگام برگهااست. درهرجاکه نونهال ها ورستنی های خردجنگل براثرخشکی مرده باشند جنگل قیافه ای پیدا میکند که گوشی دستخوش آتش سوزی شده است .هرچند گاهی خشکی میتوان موجب مرگ گروهی ازدرختان کهن جنگل شود. اما معمولاً وضع چنین نیست واغلب اثرخشکی درجنگل بصورت وجود تک پایه های خشکیده ای به چشم میخورد که درختان مجاورآنها درشرایط مشابه زنده ونرم برجای مانده اند . چنانچه درپیش نیزگفته شد همین که درزمستان یخها روبه ذوب شدن میگذارند ازبرگ درختان همیشه سبزبراثرتنفس مقداری رطوبت تبخیرمیشود ولی چون این درختان قادربه جذب رطوبت اززمین یخ بسته نیستند ازخشکی آزرده میشوند ورنگ برگها به سرخی میگراید . این وضع به کاهش رشد ودربعضی موارد به مرگ درختان می انجامد باید توجه داشت که خشکی بطورغیرمستقیم نیزاثرهای نامطلوبی بردرختان دارد . ازجمله موجب ضعف درختان وکاهش توانائی آنها به مقاومت دربرابرآفات وامراض میشود . زحمتی نیزکه درنتیجه مرگ شاخه ها به اثرخشکی بوجود می آید معمولا ً راه داخل شدن برای حشرات وقارچها مگشاید . ازآسیب خشکی نمتواند پیشگیری کرد امابابه کاربستن روش های صحیح پرورش میتواند خسارات آنرا کاهش داد. درجنگل باید شرایط بوجودآورد که به خشکی های اتفاقی بالای ایستادگی داشته باشد. درهرجایکه خطرخشکی وجود داشته باشد باید به درستی تنک کرد تا به جای عده زیادی درخت که رقابت آنها بایکدیگرهمه را تاتوان میسازد درختان اندکی باضررگسترده برجای بماند . امادرتنک کردن جنگل نیزاعتدال واحتیاط را نباید ازدست داد تااین عمل موجب افزایش سرعت بادوشدت تبخیرنشود . درمناطق کم باران که جنگل زادآوری میکند بهتراست درموقع قطع ، برای حمایت نونهال ها فقط قسمتی ازدرختان سرپارا بردارند تادرختان که برجای میمانند به زمین سایه افگند وازشدت تنفس نونهالها بکاهند ورطوبت خاک را حفظ کنند همین نظررا میتوان درموقع جنگل کاری بکاری بست به این ترتیب که نهال ها را درقسمت شمال کنده ها وصخره ها بنحوی که سایه ائی برای نهال ها تامین باشد وازتنفس شدید آنها بکاهد بکارند درنقاط خشک بخصوص وقتیکه خاک نیزکم ژرف باشد . باید مدت گردش را کوتاه گرفت وبیشترازانواع خشکی گرااستفاده کرد.

حفاظت درمقابل با دش سنگین ،سیل وفرسایش خاک

1 – باران که به فواصل نامنظم میبارد اغلب درمدت کوتاه وبصورت شدید به زمین ضررمیزند . دراین نوع مواقع برگ های لطیف ونازک متحمل ضربه های وارد آورده را ندارند وپاره پاره میشود . البته به ندرت اتفاق می افتد که رگبارها به تنهائی موجب این نوع آسیب های میخانیکی درنباتات باشند واغلب دریدگی به برگ ها بیاورد عملا ً یکجا باد وباران شدید است .

2 – سیل : باید توجه داشت که هربارندگی شدید موجب سیل نمیتواند باشد نشیب زمینی ووضع خاکی که آبرا به سطح خود میگیرد ازجمله عوامل موثردرپیدایش سیل اند اگرخاک جنگل به قدرت کفایت متخلخل باشد آبی را که به زمین میرسند بخود میگیرد وازآن جریان یافتن غیرعادی آب درسطح زمین که مقدمه سیل است جلوگیری میکند .بدبختانه مقدارزیاد ازباران برزمین های عاری ازدرخت یاعرصه های جنگلی که به وجه موثری قادربه جذب آب درخاک خود نیستند فرومیریزد واهمین جااست که نخست جریان های باریک سطحی وسپس سیل بروزمیکند . معمولا ً ازسیل پدید آمده درجنگل خسارات شدیدی بخودجنگل نمی رسد مهم ترین خسارات سیل به جنگل های میرسد که درقسمت های زیرین دامه های کوهستانی قراردارند. وزمین های وسیع بالادست آنها عاری ازدرخت اند. نوع خسارات وارده ازسیل به جنگل متفاوت است ، ممکن است درنتیجه حرکت یخ وسنگ وغیره درتنه درختان زخم های پدید آید . دربعضی ازقسمت ها ، خاک عرصه ای که جنگل برآن روئیده شسته میشود ودرنقاط دیگردرفرورفتگی ها ودامنه های هموارپاینی دست همراه قطعات درشتی تشکیل وبه ضخامت زیادی سطح خاک جنگل را فراگرفته باشند وافراند . یکی ازبارزترین وزیان بارترین اثرهای سیل فرسایش خاک است . ممکن است دراثرسیل خاک که قرارگاه وانبارغذای درختان جنگلی است بطورکامل نابود شود.آسیب دیگری که ازسیل به جنگل می رسد آن است که آب به مقدارزیاد ومدت طولانی به عرصه جنگل های که درزمین های همواریافرورفته پای کوهستان واقع اند که بماند . ریشه چنین درختان دچارخفگی میشود واین گونه درختان سرانجام میمرند زمین های باتلافی به زمین های گفته میشود ه وضع خاک اجازه نشست سریع وکامل آب را نمیدهد وازاین روآب درسرتاسرسال ویا قسمت عمده آن به مقدارهنگفتی خاک را فراگرفته است براثرسیل ، آب جمع شده درزمین های باتلافی فزونی می یابد وازرشد جنگل ها درنتیجه این وضع کاسته میشود. درختان که درزمین های باتلافی میرویند به دلیل رطوبت مفرط وکم ژرفائی خاکی که ریشه ها درآن قراردارند معمولا ً تاحدی ناسالم اند دراین زمین ها ریشه درخت فقط درقشری ازخاک که دربالای سطح ایستائی درفصل رویش واقع است گسترش میابد حال چگونه میتوانیم جنگل را وزمین های بازخارج آنرا دربرابراین عوامل مخرب ومضرحمایت کرد موثرترین روش جلوگیری ازسیل اقدام به عملیات ساختمانی به منظورانبارکردن آب سیل است بناءً چنین مخازن اصولا ً برای جلوگیری ازخطرسیل درزمین های بازخارج جنگل مفید است مامیتوانیم درجای مناسب مخازن آب را تهیه کرد وازآن برای آبیاری استفاده کرد.

حفاظت آبی فرسایش خاک

فرسایش خاک به اثرآب بدوصورت رخ میدهد. یکی فرسایش عادی که اگرچه بصورت دایم درحال توسعه است،اماموجب سلب استفاده ازخاک نیست وخطرچندانی ندارد . نوع دیگرفرسایش غیرعادی است که چنان خاک را میشوید که حاصل خیزی آن به سرعت ازدست می رود . این نوع فرسایش بدوشکل بروزمیکند . فرسایش لایه ائی وفرسایش خندقی درفرسایش لایه ای توفانی یک قشرنازک خاک بوسیله جریان آب شسته میشود تابه حدی که خاکزین یاخاکزید معلوم شود یا هویدا گردد.فرسایش خندقی که ازفرسایش لایه ائی آسان تروبهتربه چشم میخورد آن است که آب جوی درخاک حفرمیکند. فرسایش به هرشکل وصورت که باشد علاوه برکاهش نیروی مولد خاک موجب تجمع مواد آب شسته درقسمت های همواریافرورفته پاینی دست میشود . چنانچه درمورد سیل گفته شد ، این رسوبات نرم وکم ضخامت باشند سودمند ودرحال عکس یعنی دروقتیکه ازقطعات درشت وعقیبی تشکیل شده وبه ضخامت زیادی سطح خاک را پوشانیده باشد مضرهستند. ولی نفع اتفاقی آنها درحالت اول تیربازیان که نقاط آب شسته بوجود می آید متعادل نیست . بارندگی عامل اصلی فرسایش است زیراانرژی قطره های باران همراه باقوه ثقل موجب حرکت ذرات خاک میشوند امانوع خاک وشیب زمینی نیزدرشدت فرسایش موثری زمین های رسی چون چسپندگی بین ذرات خاک زیاد است به فرسایش ومقاومت میکند زمین های شنی یاسنگریره دارتاحدی این باره مقاومت نشان میدهند زیرا آب به تندی درآنها نفوذمیکند . خاک هایکه بیشتردرمعرض فرسایش قرارمیگیرد ومعمولاً حاصل خیزتیرین خاکها هستند دربین این دونوع خاک قراردارند فرسایش غیرعادی درجنگل که بدرستی نگهداری وپرورش میشود امکان ندارد ولی پیدایش آن درقسمت های عاری ازدرخت که ارتفاع بالای جنگل ویاداخل جنگل وجاده قطعات فاقد رستنی واقع اند میسراست همچنین ممکن است درزمین های پاینی دست جنگل آغازشود وپس به داخل آنراه یابد . عوامل ازقبیل آتش سوزی بهره برداری ، چریدن حیوانات ،گازهای سمی که موجب مرگ رستنی ها میشود زراعت جاده ها وراه آهن شرایط مناسب را برای فرسایش درداخل یامجاورجنگل بوجود می آورند که این فرسایش ممکن است. سپس به تدریج به قسمت های محفوظ آن سرایت کند.

مبارزه بافرسایش خاک : درایالات متحده امریکا برای جلوگیری ازادامه فرسایش خاک واصلاح فرسوده بسته به محل وشرایط محیطی به شکل خاص عمل میشود. درزمین های که شیب تند که خاک درمعرض فرسایش ولغزش است بته که برایجاد پرچین های درامتداد خطوط ترازمیشود اما درنقاطی که فرسایش خندقی روی داده برای جلوگیری ازتوسعه وتشدید فرسایش ، سد های نباتی ایجاد میکنند که درپشت آن بذرنوعی نبات درفروردین ماه ونهال جنگلی مثلا ً کاج درزمستان کاشته میشود. حفاظت جنگل درمقابل برف کوچ ها : برف کوچ عبارت ازنیشب شدن برف عظیم ازکوه ها میباشد. درمسیرسقوط برف کوچ برف باشدت شیب میشود وسپس دستگاه های فلزی باالخصوص مثلا ً پنج تائی ، چهاردستگاه درچهارگوشه مربع ویک دستگاه درمرکزآن درسرتاسردامنه درمعرض سقوط برف کوچ نصب نمایند درهردوسکوی متوالی اقدام به تعبیه دستگاه برف کوچ شکن میکنند به این صورت که درهرسکویک ستون آهنی یا بتونی کانگرسیتی درامتداد طولی ودروقت میانه عرض سکونصب وسپس بروی ستون هرسکوی پاینی بافاصله های آهنی بصورت استاده که ازحالت قایم کمی منحرف وبه سمت سکوی بالای متمایل باشد قرارمیدهند که درقسمت بالای خود باقطعه آهنی دیگربصورت افقی بوسیله بیست به هم متصل میشوند سپس یک شبکه فلزی که ازتعداد ریل محکم آهنی بصورت عمود برهم وبه اندازه طول پایگاه زیرین ساخته شده آماده میکنند که ضلع آنرا بروی پایه افقی بالای ستون های استاده وضلع دیگررا بروی پایگاه مستقردرسکوی بالابصورت که درشکل نشان داده شده است قرارداده میشود وبرعلاوه به جوش دادن محل اتصال پایه های استاده خوابیده را باسیم وبادقت باهم وصل میکنند .این مجموعه برف کوچ شکن نام دارد . برف کوچ درحین سقوط به آن برخورد کرده وازسرعت اش کاسته میشود مقداری برف ازفاصله ریل های شبکه خارج وبروی برف کوچ شکن زیرین وبرف کوچ شکن های پاینی است ریخته میشود ودرنهایت سرعت آن به حدی که خطرزیادی ندارد وخرابی وخسارات شدیدی تولید نمیکند به پاینی میرسد .

حفاظت جنگل درمقابل باد

مهمترین نقش باد انتشارگرده ودانه ، یعنی کمک غیرمستقیم ولی موثر به القاح طبیعی جنگل است ریشه کن شدن درختان کهن سال براثرباداین فایده را دارد که پوشش مرده درخاک مدفون میشود وخاک نیزبه روآمده وبسته مناسبی برای رویش تخم بوجود می آید . واثرهای ضررآوری باد بطورکلی درچهارعنوان زیرمیتوان دسته بندی وخلاصه شود :

1 – اثرباد به روی خاک: بادروی خاک دواثرمضردارد یکی تبخیررطوبت خاک ودیگری رفتن ذرات آن که بادرفتگی یافرسایش بادی خاک نامیده میشود . یکی ازضررهای آن خشکی خاک جنگل ایت که ازمواد عضوی گیاهی خاک یا Humus ناشی بوجود می آید که موجب اخلال درفعالیت های مفید باکتریاهای خاک میگردد. پوشش مرده جنگل نیزبراثرباد جابجامیشود بطورکه خاک دربعضی ازقسمت ها بکلی عاری ازپوشش مرده میگردد ودرنقاط دیگربخش متراکمی ازپوشش مرده بوجود می آید ودرنتیجه هم ازنظرتشکیل خاک مرغوب وهم ازلحاظ تشکیل نهال های جنگلی مشکلات را بارمیآورد .بادرفتیگی یافرسایش خاک براثرباد آن است که ذرات خاک به تدریج بوسیله بادازمحل خود به نقاط دیگرمنتقل میشود واین وضع اغلب دردامنه های خشک وگرمی مانند دامنه های روبه جنوب پیش می آید دوام این وضع رفته رفته ازحاصل خیزی خاک میکاهد وچون رشد درخت بستگی به حاصل خیزی خاک است درنتیجه رشد جنگل کاهش مییابد باد رفتگی خاک درخارج ازجنگل نیزبوقوع می پیوندد ویکی ازضررآن تشکیل ریگ های روان وتشکیل تپه های ریگی میباشد .بطورکلی هرقدرنسبت ریگ درخاک زیاد میشود خطرفرسایش زیاد ترمیشود ودرنقاطیکه عرصه وسیعی اززمین را ریگ خشک پوشانیده باشد خطرفرسایش زیاد ترمیشود. درنقاطیکه عرصه وسیعی اززمین را ریگ خشک پوشانیده باشد خطربه حدی است که ممکن جنگل های نزدیک درزیرریگ روان مدفون شوند . ایجاد جنگل نه تنها راهی است که میتوان به چنین خاک های بی حاصل نیروی حاصل خیزی وبه زمین های زراعتی وجنگل وآبادی ها وجاده های درمعرض خطرحرکت ریگ روان ایمن بخشید . هرگاه جنگل به درستی نگهداری وپرورش نشود وزش باد ممکن است پوشش مرده را ازمرحله جنگل بردارد وخاک را درمعرض فرسایش قراردهد. چنانچه برروی ذرات خاکی که براثرامواج دریابه ساحل آورده میشود پوشش ازنباتی بوجود نیاید ممکن است مقدارازآن باباد جابجا شود وجنگل را مورد تهدید قراردهد. خاک های زراعتی که درنگهداری وحسن استفاده ازآن مراقبت لازم به عمل نیامده باشد . هرسال به شدت دستخوش باد رفتگی میشود ولی بررسی این موضوع جزآن قسمت که مربوط به خط انحلال جنگل براثرخاک های باد رفته است ازبحث این عنوان خارج است .

۲- اثرباد دراتمسفیرجنگل : برای اینکه جامعه جنگلی ازشرایط کاملا ً مساعدی برخوردارباشد وقادربه اجزای کامل وظایف حیاتی خود شود باید هوای داخل جنگل آرام نمناک ونسبتا ً گرم باشد هرگاه این شرایط فراهم گردد ازتبخیروتنفس مناسب جلوگیری میشود ودرختان خواهند توانست ازمواد معدنی وعضوی محیط بخصوص co2 به فراوان موجود است وبرای فعالیت های حیاتی نباتات ضرورت است. بهترین فایده را بگیرند چنانچه باد به داخل جنگل راه یابد کاربن دای اکساید را باخود میبرد وممکن است هوای داخل جنگل راسرد کند وحرارتی که تابش اشعه آفتاب درفضای داخل جنگل تامین شده بود وازدست برود ویااینکه بادگرم درجنگل بورزد وحرارت مفرط آن ازرطوبت جنگل بکاهد . پس وزش باد ازهرلحاظ که درنظرگرفته شود دراتمسفیرجنگل دگرگونی های نامناسب بوجود می آورند باید آنها جلوگیری کرد. ودرآخرباید یاد آورشویم که دراطراف جنگل نزدیک به زمین های بازدرختان آن قطع شود تاموانع داخل شدن باد درجنگل گردد وعلوفه جات ودرخچه های جنگلی نگهداری شود تاازفرسایش خاک جنگل حفاظت شود. تابتوانیم به نتیجه دلخواه خود برسیم .

حفاظت درمقابل اعمال انسانها

انسانها نیزبه نوبه خود بالای حیات جنگل وازآنجابالای محیط زیست تاثیرمثبت وهم منفی را وارد میآورند. بسیاری ازکشورهای جهان تدابیرموثری را برای حفاظت جنگل توسعه وگسترش جنگلها روی دست گرفته محیط ماحول رابرای خود وسایراورگانیزم زنده مطلوب وگوارای ساخته اند درکشورما اکنون هیچ اقدام که بتواند منابع طبیعی خویش را حفظ وآنرابهبود بخشند به عمل نیامده است . جنگل های طبیعی کشورکه گاهی ساحات وسیعی را احتوانموده بود پیوسته تحت قطع یکسره قطع بدون کنترول قرارداشته . اثرات بیولوژیکی آن (تنظیم منابع آبی حفاظت خاک، تصفیه هوا ) متضریرگردیده وذخایرچوبی آن کاهش یافته ویا کاملا ً ازبین رفته است .این نوع قطع اشجارجنگلی که برپایه های اصول منفی جنگلداری وهکذا میتود های علمی بهره برداری بناءً نیافته است . علاوه به اینکه میحط زیست مارا به وضاحت کشانیده بارآورنده ضایعات چوبی نیزبوده است ضرورت که ازرهگذرتطبیق این روش قطع درمربوطات جنگل دارد میآید که به شرح آن میپردازیم .

1 -سمت به انداختن درخت کنترول وانتخاب نگردیده حسب میل ولزوم دید چوب شکنان عملی میشود . درنتیجه این عمل نوجستها ونونهال ها کاملاً ازمیان رفته قوه احیائی جنگل متضررمیشود.

2- درختان جنگلی به اندازه 10 – 5 متربالاترازسطح زمین قطع گردیده به معیارکوچکتر5 – 2 مترغوله وبشکل چهارتراش میشوند کنده ها قله ونقاط پوشیده تنه بدون اینکه درمعرض استفاده قرارگیرند به حال خد درساحه جنگل باقی گذاشته میشود درحالیکه مقدارچوب های قطع شده ومقدارکه به بازارانتقال یافته است مقایسه گردد صریحا ًکه تقریباً % 50 آن ضایعات خالص که ناشی ازقطع غیرفنی تهیه نادرست  چهارتراش بوده است میباشد.

3 – عملیه قطع جنگل نه تنها روی درختان مرحله ورسیده متمرکزاست بلکه درختان صنوف مختلفه عمربه نحوی یکسره درمعرض قطع قرارمیگیرند این نوع طرزالعمل قطع متلزم خسارات اقتصادی بوده زیست دایمی ودوران جنگل را مختل میسازند .

4 – دراراضی صعب العبورجنگلات درحالیکه انتقال چوب ذریعه قوه حیوانی غیرممکن است تنه ها به غوله وچهارتراش درآورده نشده مستقیماً ازسطوح مرتفع به سمت دره ودامنه های کوه لولانیده میشود که فرش نباتی ایکه درمسیرراه همچون تنه ها قرارمیگیرند متضررگردیده ویا کاملا ً محومیشود .ازخلال واسباب تقلیل اراضی جنگل کشوروکاهش ذخایرچوب آن برمی آید که این نوع مداخله درمحیط جنگل خیلی مضربوده اگربه شکل فوق ادامه یابد ممکن است این سرمایه ملی به اسرع وقت نابود گردیده محیط گوارای آن به محیط ناگواربه اراضی نامزروع که پیوسته دستخوش سیلابها لغزش وفرسایش خاک منجرخواهد شد .  فرش علوفه ساحه جنگل یکی ازفکتورهای محیط بوده بالای جنگل واحیای طبیعی آن تاثیرمیگذارد این نوع فرش معمولا ً ازانتخاب طبیعی تحت تاثیرمحیط خاص جنگل بوجود می آید شرایط خاص اقلیمی مانند نفوذ کمترحرارت وروشنی وهکذا عدم فرش باد های تند درساحه جنگل بالای فرش علوفه ای تاثیرانداخته آنرا محدود میسازند . مثلا ً درزیرتاج های انبوه درختان اغلبا ً علوفه ای سایه پسند که دارای برگهای مریض وعاری ازمویکها میباشد بوجود میآیند این نوع علوفه ها تبخیرفزیولوژیکی را به شدت اجرانموده سیستم سطحی ریشه هارا بوجود میآورند فرش زنده نباتی (فرش علوفه ای ) محیط روی زمین را دگرگون نموده بالای میکروکلایمت خاک وعوامل دیگربیولوژیکی اثرمیگذارد . بالوسیله شرایط جدید رشد ونموی نباتات عرضی وجود نموده امکانات خوبی را برای احداث واحیای جنگل فراهم میسازند این نوع فرش بعضا ً تاثیرمنفی را بالای حیات جنگل وارد میسازند . مثلا ً درنواحی خشک کم رس رطوبت را تشدید نموده ورشد    ونموی نوجستها وبالای مزه نونهال هارا متاثرمیسازند ولی هنگام که خشک میشود تجزیه گردیده است کلچرخاک را بهبود بخشیده ومقدارنایتروجن آنرا افزایش میدهد. فرش زنده نباتی فرسایش خاک را درنشیبی ها ودره ها که به سیلاب آب وباد صورت میگیرد محدود ساخته ویا آنرا کاملا ً متوقف میسازد فرش علوفه ای بالای حرارت بعضا ً امکانات خوبی را برای جاگزین شدن حشرات مضره وقارچ ها فراهم آورده برای حیات درختان جنگلی مضرتمام میشود.

شرایت مشاهدات درجه حرارت درساعات روز

درساحه حریق دیده ساحه

1030

 

11

 

1130

 

1230

 

13

 

1330

 

1430

 

 

"

برهنه

27

40،5

41

42

45

47

52

 

درساحه حریق دیده ساحه بایدماندها .

17،5

18،5

20

21

23

26

27

29

حفاظت درمقابل آتش سوزی درجنگل

آتش سوزی ازاین نظرممکن است منشاء انسانی داشته باشد یعنی به خواست انسان ویادراثربی احتیاطی وی به راه افتد وسرمایه گرانبهای را به نابودی بکشاند میتواند دربخش مربوط به آسیب های انسانی مطرح گردد وازآنجاکه برخی ازعوامل طبیعی درآتش سوزی جنگلی نقش دارند میتوان آنرا دربخش آسیب های ناشی ازعوامل طبیعی نیزذکرکرد ، امامولف به سبب اهمیت بسیارزیاد آتش سوزی بهتردانست که جایگاه بخصوص را به تشریح این موضوع اختصاص دهد که به تفصیل آن پیهم می آید . وآتش سوزی درجنگلی به چهارشکل زیربوقوع می پیوندد.

1-آتش گرفتن خاک جنگلی : دراین حالت پوشش مرده موجود به سطح عرصه جنگلی وخاک نیزآتش میگیرد این نوع آتش سوزی که بیشتردرتورب زارها رخ میدهد معمولا ً به کندی پیش می رود ودرجریان عمل هیچ گاه شعله ای به چشم نمیخورد . ریشه های سطحی درختان ازحرارت زیادی که به این ترتیب بوجود میآید آسیب می بیند واین ضرراغلب موجب مرگ درختان میگردد.

2-آتش سوزی سطحی : منظورازآتش سوزی سطحی آن استکه پوشش مرده تراشد وخرده چوب ورستنی های کوچک اعم اززیرنهال های جنگلی آتش میگیرند وسوزانند درجریان این نوع آتش سوزی یاناحیه پاینی تنه ازگرما وشعله آتش آسیب می بیند بنموی که گاهی ضررناشی ازگرمای شدید به خشکیدن درخت منجرمیشود . این نوع آتش سوزی اغلب منشاء بروزاشکال دیگر آتش سوزی یعنی آتش گرفتن خاک جنگل وتاج درختان است .

3 – آتش گرفتن تاج درخت : دراین حالت تاج درختان آتش میگیرد درنتیجه حرارت زیاد معمولا ً بافت زیادی درختان به شدت آسیب میبیند ودرخت خشک میشود . این نوع آتش سوزی منحصربه درختان است که برگ وشاخسارهای قابل استعمال دارند سوزنی برگها بیشتردرمعرض آن قرارمیگیرد.

4 – آتش گرفتن تنه : شکل دیگرآتش سوزی آتش گرفتن تنه است که ناشی ازصاعقه زدگی درختان یابی احتیاطی افرادی استکه درپای درختان میان خالی آتش می افزایند گاهی هم ازنظرشدت یا وسعت دامنه آتش سوزی سطح دستخوش آتش به طبقه بندی می پردازند .

چگونگی گسترش آتش

باآتش سوزی سطحی ، آتش به تدریج مواد قابل اشتغال پیرامون خودرا میسوزاند وسطح درمعرض آتش شکل دایره را بخود میگیرد. اما باد که عامل مهمی است آنرا به تدریج بصورت بیضوی درمی آرود . قسمتی ازبیضی که روبه باداست به کندی میسوزد وبساکه به سرعت خاموش شود ولی برعکس آتش درقسمت مقابل به تندی به جلومیرود . باید دانست که محل قطب پیشروهمواره ثابت نیست وبراثرتغیرجهت باد ممکن است به یکی ازدوضلع جانبی منتقل شود . آتش سوزی درخاک جنگل معمولا ً به کندی پیش میرود وپیشرفت آن به جهت باد وشدت آن بستگی دارد. پیشرفت آتش تاج درجهت باد است باد اگرآتش را ازجای بجای دیگرمیبرد وبه این ترتیب درقرارگاه جدید که ممکن است صدها مترازمحل قبلی فاصله داشته باشد آتش برمی انگیزد .  شدت انتشارآتش را به سه صورت زیرمیتوان نشان داد.

1 – شدت انتشارکه مسافتی که آتش دریک ساعت پیموده باد میپیماید .

2 – مساحتی که ازجنگل که درظرف یک ساعت سوخته باد میسوزاند.

3 – طول محیط منطقه دستخوش آتش سوزی درمدت معین میباشد.

عوامل موثردرگسترش وشدت آتش ازاین قراراند : 

۱ – درختان زنده که عناصرتشکیل دهنده جنگل هستند شدت اشتغال درختان درجنگل های پهن برگ کمترودرجنگل های سوزنی برگ بیتشراست .

2 – بته های درخچه ها نهال های جنگلی ورستنی های هرزه چوبی اند دراثرخشکی به شدت می خشکند وممکن است کانون آتش شوند .

3 – پوشش گیاهی جنگل ، قابلیت اشتغال این دسته ازعناصرکه ممکن است یک یاچند ساله باشند ازدیگرعناصرجامعه جنگلی بیشتراست وقسمت هوای این پوشش دراثرخشکیدن وسیله بسیارمناسبی برای درگرفتن وانتشارآتش است.

4 – پوشش مرده کم بودن بارندگی وشدت تابش خورشید ووزش باد پوشش مرده را می خشکاند وبه سهولت درمعرض آتش قرارمیدهد .

5 – شاخه های مرده وگیاهان -به روی تنه درختان زنده سرپا یافت میشود گیاهان که درمعرض ازنقاط سطح تنه درختان را به صورت نوارهامیپوشانند پس ازخشکیدن ومرده درروی ساقه درخت سبب انتقال آتش میشود .

6 – درختان خشک ساتاپا- درجنگل ها معمولا ً تعدادی درخت یافت میشود که یادرنتیجه شکست درتنازع بقا ویابراثرآفت زدگی ومبتلا به بیماری ها مرده اند وهمچنان سرتاپاه خشک مانده این درختان به نحوی قابل اشتغال وسیله انتقال آتش هستند .

7 – تراشه خورده چوب ودارمانده جنگلی-  درنتیجه تبدیل درختان جنگلی مقداری خرده چوب وتراشه وسرشاخه درجنگل بجای می ماند که چون معمولا ً منبع درآمد چندانی نسیت وانتشارآن میشوند بطوریکه ملاحظه میشود خطرآتش سوزی برحسب مقدارونوع مواد سوختنی یاد شده ازجنگل به جنگل دیگرتغیرمیپذیرد ولی آنچه ازاین بابت اهمیت دارد مقداررطوبت مربوط یاموجود درموارد مزبوراست .درمبازه باآتش سوزی میتوان ازامکانات زیراستقاده کرد

1- وسایل مخابراتی: درصورت کشف آتش سوزی میتوان توسط مخابره کردن به مراجع زیربط اطلاع داد تاازگسترش آتش درزود ترین وقت استفاده کرده وآنرا محارسازند .

2 – وسایط نقلیه: باخبرشدن آتش سوزی مامورین آتش نشانی باید به زود ترین وقت خود را به نقاط آتش سوزی برسانند تاازگسترش آتش سوزی بکاهد وتوسط وسایط نقلیه خوب میتوان خود را زود تربرساند این هم امرمهم میباشد .

3 – آتش برها : آتش بربه نوارخاکی بدون نبات وموارد سوختنی گفته میشود وبرای حمل ونقل وسایط وفرآورده های جنگی ازآن استفاده میشود آتش برهارا میتوان باعرض 200 متروطول بدون کنترول تاحد یکه روبه باد باشد ایجاد میکند ه بخش جنگل را ازجنگل جدا کند وبدون نباتات میباشد میسازند تاازآتش سوزی حفاظت کند که آتش آ ن طرف آن نرسد .

4- افزارکارازقبیل بیل ،کدمن ،خاک کش ووسایل دیگرازقبیل ماشین های خاک برداری ، راکول های تراکتوری ، اسکواتروغیره میتوان کارگرفت .

5- وسایط برش درخت: ازقبیل اره ، تبر،چکش واره دوسره ،اره موتری هردورا میتوان بکاربرد این وسایط ها میتواند برای حفظ میخانیکی جنگل وحفاظت آن درمقابل آتش سوزی مهم واقع شود .باطریقه های ذیل وروش های ذیل میتوان جنگل های خووکشورخودرا ازخطرناک ترین دشمن جنگل یعنی آتش نگهداشت تابتوانیم جنگل سالم وحفاظت شده است باشم.

پیش گیری آتش سوزی درجنگل ها

برای جلوگیری ازآتش سوزی اصول پیشگیری ضرورت اساسی دارد هزینه های اجرای این عملیات هرچه باشد ازمخارج که اطفای حریق تحمیل مینماید میکاهد یاکم میشود .هدف پیشگیری بیشترگاهی خطرات است که حریق های ناشی ازوجود انسان بروزمیکند .

1 – درسرلوحه اصول پیشگیری باید ازتعلیم وتربیه افراد سخن گفت اصول تربیتی که به این منظوراعمال میشود که اقدامات تربیتی وتعلیماتی باید ازسخنرانی دررادیو وتلویزیون نمایش فلم چاب وتوریع هشدارنامه ها یاشعارهای مناسب درپای اوراق دولتی ازقبیل برگه نلگرم ایجاد نمایش گاه وتماس های مستقیم نام برد.

2 – اجرای قاطعانه وبه هنگام مقررات مربوط به تعقیب مرتکبان آتش سوزی عمده وغیره عمده .

3 – وضع ابلاغ واجرای مقررت درباره منع یامحدود کردن فعالیت هایکه به نحوموجب بروزآتش سوزی میشود . مقررات مزبورشامل موضوعات وموارد زیرخواهد بود .

4 – منع کلی داخل شدن اشخاص به جنگل یامانع شدن به مناطق مخصوص ازآن درمواقعی ازسال که بیم وقوع  آتش سوزی میرود .

5 – منع بکاربردن اسلحه گرم ، ایجاد کوره ذغال وسوزاندن خاک دره کارخانه های چوب بری داخل یامجاورجنگل درمواقع بحرانی .

6 – اصول جنگلداری : درایجاد جنگل های مصنوعی باید توجه داشت به این معنی که درختان سوزنی برگ را باپهن برگان ویادرختان مقاوم به آتش زا بانوع های حساس بطورمخلوط کاشت .

+ نوشته شده در  90/09/12ساعت 10:44  توسط ايمل " نظري "  |